فقر ساختاری: پیآمدهای اجتماعی فقر!
گزارش مجلهی تجارتفردا دربارهی پیآمدهای اجتماعی فقر در ایران با همکاری احمد بخارایی، جامعهشناس
- خط فقر (تهران): ۵۵،۰۰۰،۰۰۰ تومان
- حداقل دستمزد: ۱۷،۰۰۰،۰۰۰ تومان
- نرخ فقر مطلق: ۳۵٪ جمعیت کشور
- سهم مسکن از درآمد: ۵۰٪ تا ۷۰٪
- اختلالات روانی (کلانشهرها): ۳۷٪
- خروجی طبقه متوسط: ریزش سالانه ۲ میلیون نفر به دهکهای فقیر
احمد بخارایی:
در تقویم اقتصادی ایران، فقر دیگر یک عارضه موقت نیست، بلکه به یک خصیصه ساختاری تبدیل شده است. امروز جامعه ایران دچار نوعی «خستگی تطبیقی» شده؛ فرآیندی که در آن انسان ایرانی برای حفظ بقای بیولوژیک، استانداردهای انسانی، فرهنگی و هویتی خود را تعلیق کرده است.
گزارشهای سازمان غذا و کشاورزی (FAO) تا پایان سال ۲۰۲۵ میلادی، نشاندهنده یک بحران سلامت عمومی است؛ وقتی ۵۰ درصد کودکان در مناطق محروم لبنیات مصرف نمیکنند، ما در حال تولید نسلی با سوءتغذیه فیزیکی و ذهنی هستیم. این همان «فقر قابلیتی» است؛ یعنی فرد نهتنها امروز فقیر است، بلکه توانایی خروج از فقر در آینده را نیز از دست میدهد.
باید میان تابآوری و انفعال تمایز قائل شد. تابآوری در علوم اجتماعی مفهومی مثبت و همراه با امید است، اما در ایران، تحمل مردم ناشی از ناامیدی عمومی و نوعی «بیحسی موضعی» است. فقر در شهرهای بزرگ هرگز «عادی» نخواهد شد. نابرابریهای ملموس، فقر را به آتش زیر خاکستری تبدیل کرده که میتواند به اعتراضات گسترده منجر شود.
وقتی در سال تحصیلی جاری، نزدیک به ۲ میلیون بازمانده از تحصیل داریم، یعنی در حال بمبگذاری در مسیر توسعه دهه ۱۴۱۰ هستیم. فرار مغزها اکنون به لایه نیروهای ماهر و تکنسینها سرایت کرده است. ما از مرحله بحران اقتصادی وارد مرحله «تخریب ساختار اجتماعی» شدهایم. خروج از این وضعیت نیازمند چیزی فراتر از دستورالعملهای بانکی و نیازمند یک قرارداد اجتماعی جدید است.»
