مردم ایران توسعه نمی‌خواهند!

گفت‌وگوی روزنامه آرمان امروز با احمد بخارایی درباره‌ی «عدم توسعه‌ی جامعه‌ای ایران» | منتشر شده در ۲۷ دی ۱۴۰۳

| نمایش گزارش |

احمد بخارایی: در گفت‌و‌گوی مختصر با روزنامه آرمان امروز توضیح دادم که چه‌گونه جمهوری اسلامی ایران در هیچ‌یک از ابعاد چهارگانه‌ی فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی، توسعه نیافته است.

پربازدیدها

جمهوری اسلامی در دوران گذار! (۱)

احمد بخارایی: ۱ـ سال‌هاست در همین کانال تلگرامی، گفته‌ام و نیز در گفت‌و‌شنودها تحلیل کرده‌ایم که جمهوری اسلامی هم‌زمان با چند بحران مواجه است و تجمیع آن‌ها یک «ابربحران» را آفریده، اما گویی قرار حاکمیت بر «نشنیدن» بود. تازه برخی تحصیل‌کرده‌های کم‌سواد و گاه «حکومتی» در حوزه‌های جامعه‌شناسی، علوم سیاسی و اقتصاد، ما را به کج‌فهمی و خلاف واقع‌گویی متهم می‌کردند. اینک بخش کوچکی از همین بحران‌ها در گفتمان پزشکیان رئیس‌جمهور به «ناترازی‌ها» تعبیر می‌شود و البته ایشان هنوز به کثرت و عمق بحران‌ها پی نبرده! ۲ـ یک هفته پس از حمله‌ی حماس به اسرائیل در هفت اکتبر ۲۰۲۳ یعنی ۱۵ ماه قبل در یک مناظره گفتم که برنده‌ی این سرآغاز تهاجمی حماس، اسرائیل خواهد بود و غزه نابود خواهد شد. اما برخی جاهلان گفتند که بنده، سیاست نمی‌دانم و تحلیلم ناصحیح است. ۳ـ بارها گفتم که هلال مقاومت و جنگ‌های نیابتی ایران، فرجام مثبتی نخواهد داشت و این، رویه‌ی حکومت‌داری نیست اما نخواستند بشنوند. ۴ـ همان روزی که وعده‌ی اجرای عملیات «صادق ۳» داده شد گفتم که عملیاتی نخواهدشد و هیچ وقت هم نخواهد شد! ۵ـ اینک به نظر می‌رسد جمهوری اسل...
ادامه »

خشونت خون‌بار حاکمیت با معترضان: توهم ایدئولوژیک!

تصویر
گفت‌وگوی روزنامه «هم‌دلی» با احمد بخارایی به بهانه‌ی بیانیه‌ی جمعی از جامعه‌شناسان در دفاع از اعتراضات مردم در دی ۱۴۰۴ | منتشر شده در ۴ بهمن ۱۴۰۴ | نمایش گزارش  | مجموعه‌ی نظام سیاسی ما نگاه مثبت و معنایی به علم نداشته است. حالا علم، چه در حوزه‌ی جامعه‌شناسی باشد یا اقتصاد یا سیاست، متأسفانه در یک چهارچوب ایدئولوژیک مسائل را طی این بیش از چهار دهه دیده و بررسی کرده است. به همین خاطر هیچ‌وقت اقبالی به سمت جامعه‌شناسان، اقتصاددانان و عالمان علوم سیاسی نبوده و ما طی چهار بند در این بیانیه به موضوعاتی پرداختیم؛ از جمله اعتراضات به حقی که در جریان است و باید به آن توجه شود و این‌ها حق مردم است که اعتراض کنند؛ و ما کنارشان ایستاده‌ایم. در نهایت هم اشاره کردیم که متأسفانه از ظرفیت جامعه‌شناسی در این مملکت استفاده نمی‌شود که این هم بازمی‌گردد به آن نگاه ایدئولوژیکی که در بین نظام سیاسی ما ریشه دوانده و ساختاری شده؛ و گاه این نگاه ایدئولوژیک در حد افراطی به یک توهم نزدیک شده است که متأسفانه گریبان بسیاری از عناصر نظام سیاسی ما را گرفته است.   راجع به بیانیه‌ای که با تأخیر منتشر شد...
ادامه »

دی خون‌بار، چرا؟

گفت‌وگوی «باریخ نیوز» با احمد بخارایی، جامعه‌شناس درباره‌ی اعتراضات خونین دی ۱۴۰۴ در «اندیشکده آینده‌اندیشی سیمرغ» | منتشرشده در ۰۸ بهمن ۱۴۰۴ | نمایش گزارش | احمد بخارایی: در این گفت‌و‌گوی مفصل اشاره داشتم که با وجود و استمرار خشونت‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی حاکمیت و نظام سیاسی علیه مردمان این سرزمین، در آینده‌ای نه چندان دور شاهد بروز اعتراضات خشونت‌بار نوینی خواهیم بود. ❓ریشه اعتراضات دیماه را چگونه باید واکاوی کرد؟ آیا صرفاً بحث اقتصادی در این وقایع عامل اصلی بود یا موضوعات دیگری هم در آن دخیل بودند؟  قبل از هر چیز باید به این نکته توجه داشت که رخدادهای اجتماعی هیچ‌گاه تک‌عاملی نیستند؛ به بیان دیگر، هیچ پدیده‌ای مونوکوزال نیستند بلکه مالتی‌کوزال، یا چند علیتی است و بر همین اساس وقایع اخیر نیز از این قاعده مستثنی نیستند. ممکن است شروع این رخدادها، جرقه‌ اقتصادی بوده باشد و قیمت ارز، سکه، تورم و ... بر آن تاثیر گذاشته باشد اما این تنها یکی از عوامل بود. عوامل اقتصادی و معیشتی که مدت‌ها گریبان مردم را گرفته بود، همراه با سردرگمی ناشی از نابسامانی‌های اقتصادی گذشته، بستری برای ...
ادامه »

جامعه‌ی ملتهب، سوگوار و آشفته!

گفت‌وگوی پایگاه خبری تحلیلی «فرارو» با احمد بخارایی درباره‌ی پی‌آمدهای «سرکوب اعتراضات خونین دی ۱۴۰۴» و محدودیت‌های ناشی از آن در جنبه‌های گوناگون اجتماعی | منتشر شده در ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ | نمایش گزارش | احمد بخارایی: «زمانی ما می‌توانیم از مردم انتظار داشته باشیم و نقشی برای آنان تعریف کنیم که در آن جامعه، کلیت ساختارها ثباتی نسبی داشته باشند. یعنی جامعه به معنای واقعی کلمه شکل گرفته باشد؛ در آن صورت می‌توان برای مردم نقشی تعیین کرد.  در حال حاضر مردم و صاحبان قدرت به شکلی مشابه رفتار می‌کنند. هم‌اکنون، در سطح جامعه و نظام سیاسی، نظم، ثبات و کارکرد دستخوش التهاب شده است. بنابراین نمی‌توان از مردم انتظار ویژه‌ای داشت، چون آنان هم در همین فضا در حال تنفس هستند.» خشونت از پیش‌تر در سطح جامعه و نظام سیاسی هم دیده می‌شد. بنابراین مردم جامعه این‌گونه تربیت شدند و با خشم فروخورده، نهایتا در جایی که می‌توانستند ابراز کنند، در فضایی که جامعه اعتراض آرامی را در پیش گرفته بود، یک‌دفعه به سمت خشونت کشیده شدند.» در حال حاضر حتی از منظر اقتصادی ما با اعمال خشونت مواجهیم. وقتی شکاف طبقاتی، خط فقر و...
ادامه »

تشدید «خودخواهی» در سایه ایدئولوژی مذهبی کنونی!

گفت‌وگوی پایگاه خبری تحلیلی «فرارو» با احمد بخارایی درباره‌ی «عواقب انفجاری قریب‌الوقوع فشار اقتصادی به مردم» | منتشر شده در ۲۶ آذر ۱۴۰۴ | نمایش گزارش  | احمد_بخارایی: «فشار اقتصادی مردم را با دگرگونی‌های عمیق مواجه می‌کند. فشار اقتصادی شوخی‌بردار نیست؛ شاید بتوان فشارهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را تاب آورد، اما فشار اقتصادی، آسیب‌پذیرتر و تعیین‌کننده‌تر است.» به زبان دینی گفته می‌شود «کادَ الفقرُ أن یکونَ کُفراً»؛ به این معنا که نزدیک است  فقر به کفر بینجامد. کفر تنها به معنای نفی وجود خدا نیست، بلکه به معنای پوشاندن است؛ بنابراین می‌تواند به معنای پوشاندن حقیقت نیز باشد. از این منظر، فقر باعث می‌شود دنیای معرفتی یک فرد به بی‌راهه برود و حقیقت، واقعیت و اخلاق که خود جزئی از حقایق هستند، به حاشیه رانده شوند. این بیان دینی به‌روشنی توضیح می‌دهد که فقر چه تاثیری می‌تواند بر ارزش‌های اخلاقی داشته باشد.» همین مساله در علوم روانشناختی و در هرم سلسله‌نیازهای مازلو نیز مطرح است. وقتی فرد درگیر پاسخگویی به نیازهای اولیه مانند خوراک، پوشاک و مسکن باشد و همچنان در این مرحله درجا بزند و...
ادامه »